Çim Tohumu Nedir?

Çim tohumu; bahçe, park, spor sahası ve peyzaj tasarımı alanlarında yeşil bir bitki örtüsü oluşturmak amacıyla kullanılan, kültüre alınmış çim bitkilerine ait tohumdur. Tek bir çim türünden oluşabileceği gibi farklı özelliklere sahip türlerin belirli oranlarda birleştirildiği karışımlar hâlinde de hazırlanabilir.

Bu tohumlar çimlendiğinde toprağın yüzeyini kaplayan, biçilebilen ve kendini yenileyebilen canlı bir zemin oluşturur. Çim tohumu bu yönüyle bahçe düzenleme çalışmalarında kullanılan doğal yüzey kaplama seçeneklerinden biridir.

Çim Tohumu Nasıl Ekilir?

Çim tohumu; hazırlanmış toprağa eşit miktarda serpilir, ince bir toprak tabakasıyla örtülür ve çimlenme tamamlanıncaya kadar yüzey nemli tutulur. Uygulama şu sırayla yapılır:

1. Alanı temizleyin: Yabani otları, taşları, eski kökleri ve bitki artıklarını tamamen uzaklaştırın.
2. Toprağı hazırlayın: Toprağı 10-15 cm derinliğinde işleyerek havalandırın. Sert kesekleri parçalayın ve yüzeyi tırmıkla düzleştirin. Su biriken çukurları giderin.
3. Toprağı destekleyin: Gerekiyorsa toprak analizine göre organik madde veya başlangıç gübresi uygulayın. Fazla gübre, yeni köklere zarar verebileceği için önerilen miktarı aşmayın.
4. Tohumu ölçün: Kullanılacak miktarı ürün etiketine ve çim türüne göre belirleyin. Çoğu karışımda metrekare başına yaklaşık 30-40 gram tohum kullanılır.
5. Eşit şekilde serpin: Tohumu iki eşit parçaya ayırın. İlk yarısını boyuna, diğer yarısını enine serperek boşluk ve yığılma oluşmasını önleyin. Geniş alanlarda serpme makinesi kullanın.
6. Üzerini kapatın: Tohumları tırmıkla toprağa hafifçe karıştırın ve üzerlerini en fazla 0,5-1 cm kalınlığında elenmiş toprak veya torfla örtün. Ardından yüzeyi silindirle ya da hafifçe bastırarak tohumun toprakla temasını artırın.
7. Nazikçe sulayın: Yağmurlama yöntemiyle, tohumu yerinden oynatmayacak düşük basınçta sulama yapın. Çimlenme süresince üst toprak kurumamalı ancak yüzeyde su birikmemelidir.
8. Çimlenmeyi bekleyin: İlk filizler çim türüne, toprak sıcaklığına ve neme bağlı olarak genellikle 7-21 gün içinde görülür. Bu dönemde ekim alanına basılmamalıdır.
9. İlk biçimi yapın: Çimler 8-10 cm yüksekliğe ulaştığında kuru zeminde ve keskin bıçakla biçin. İlk kesimde çim boyunun üçte birinden fazlasını almayın.

İlk biçimden sonra sulama, gübreleme ve biçme sıklığı gelişmiş çimin ihtiyacına göre düzenlenmelidir. Uzun dönem uygulamalar için çim bakımı rehberi incelenebilir.

Çim Tohumu Ne Zaman Ekilir?

Çim tohumu ekim zamanı kullanılan türe göre belirlenir. Türkiye genelinde serin mevsim çimleri eylül-ekim, sıcak mevsim çimleri ise mayıs-haziran döneminde ekilir.

Bu tarihler Türkiye geneli için yaklaşık ekim aralıklarıdır. Soğuk bölgelerde ilkbahar ekimi don tehlikesi geçtikten sonra yapılmalı, sonbahar ekimi ilk dondan 6-8 hafta önce tamamlanmalıdır. Akdeniz ve Ege kıyılarında ekim dönemi hava ve toprak sıcaklığına göre 2-4 hafta öne veya geriye kayabilir. 

Çim Tohumu Kaç Günde Çıkar?

Çim tohumu, türüne ve yetişme koşullarına bağlı olarak ekimden sonra genellikle 5-30 gün içinde çimlenir.

Perennial ryegrass yaklaşık 5-10 günde, Festuca çimi 7-14 günde, Bentgrass 7-14 günde, Bermuda çimi 7-21 günde, Zoysia çimi 14-21 günde, Kentucky bluegrass ise 14-30 günde filizlenmeye başlar.

Toprak çimlenme boyunca nemli tutulmalıdır. Düşük toprak sıcaklığı, yetersiz veya aşırı sulama, tohumların fazla derine ekilmesi ve eski tohum kullanılması çıkışı geciktirebilir. Filizlerin görünmesi çim alanın kullanıma hazır olduğu anlamına gelmez; köklerin güçlenmesi ve yüzeyin sıklaşması beklenmelidir.

Çim Tohumu Çeşitleri Nelerdir?

Çim tohumu çeşitleri sıcak mevsim ve serin mevsim çimleri olarak iki ana gruba ayrılır. Bermuda ve Zoysia sıcak havalarda aktif gelişirken Festuca, Kentucky bluegrass, perennial ryegrass ve bentgrass serin dönemlerde daha iyi performans gösterir. Uygun tür belirlenirken bölgenin iklimi, alanın güneş alma süresi, yaya trafiği, sulama imkânı ve istenen çim dokusu değerlendirilmelidir.

Bermuda Çimi (Cynodon dactylon)

Bermuda çimi, sıcak iklimlerde hızla yayılan ve sık bir yüzey oluşturan sıcak mevsim çimidir. Tam güneş alan, yazları sıcak geçen ve yoğun kullanılan alanlara uygundur. Kuraklığa ve basılmaya dayanır, zarar gören bölgeleri sürünücü gövdeleriyle yeniden kapatabilir. Gölgeye ve şiddetli soğuğa karşı hassastır, sıcaklık düştüğünde sararıp uyku dönemine geçebilir.

Tohumla üretilebilen Bermuda çeşitleri, ilkbahar sonu ile yaz başında ısınmış toprağa ekilir. Tohum yüzeye eşit dağıtılmalı, çok ince bir toprak tabakasıyla örtülmeli ve çıkış tamamlanıncaya kadar nem korunmalıdır. Bahçeler, parklar, golf sahaları ve spor alanlarında kullanılabilir.

Zoysia Çimi (Zoysia spp.)

Zoysia, sıcak iklimlere uyum sağlayan, yoğun ve ince dokulu bir çim türüdür. Sıcağa, kuraklığa ve orta düzeyde yaya trafiğine dayanır. Bermuda çimine göre yarı gölgeye daha uyumludur ancak ilk yerleşme ve yüzeyi kaplama süreci daha yavaştır. Kışın soğuk bölgelerde sarararak uyku dönemine girebilir.

Zoysia türlerinin tamamı tohumla üretilmez. Tohum kullanılacaksa Zoysia japonica kökenli, tohumla çoğaltılabilen bir çeşit seçilmelidir. Ekim, ilkbahar sonu veya yaz başında sıcak toprağa yapılır. Çimlenme süresince yüzey nemli tutulmalıdır. Ev bahçelerinde, peyzaj alanlarında, golf sahalarında ve orta yoğunlukta kullanılan açık alanlarda tercih edilir.

Festuca Çimi

Festuca, serin ve ılıman iklimlere uyum sağlayan farklı çim türlerini kapsayan bir gruptur. Kamışsı yumak olarak bilinen tall fescue güçlü kök yapısı, sıcağa ve orta düzeyde kuraklığa dayanımıyla öne çıkar. İnce yapraklı Festuca türleri ise daha narin bir doku oluşturur ve yarı gölgeli alanlara daha iyi uyum sağlar.

Festuca tohumları en iyi sonbaharda, uygun koşullarda ise erken ilkbaharda ekilir. Tohumlar eşit dağıtılmalı, yüzeye hafifçe karıştırılmalı ve çimlenme döneminde toprak kurumamalıdır. Ev bahçeleri, parklar, gölgeli alanlar ve orta düzeyde kullanılan yeşil yüzeyler için uygundur. Demet biçiminde gelişen bazı çeşitler boşlukları kendiliğinden kapatamadığı için zamanla ara ekim gerekebilir.

Kentucky Bluegrass (Poa pratensis)

Kentucky bluegrass, serin iklimlerde sık, ince dokulu ve koyu yeşil bir çim yüzeyi oluşturan türdür. Yer altı gövdeleriyle yayıldığı için küçük hasarları kapatabilir ve dayanıklı bir çim tabakası meydana getirir. Soğuğa karşı güçlüdür ancak sıcak ve kurak dönemlerde düzenli sulama ister. Güneşli alanlarda daha iyi gelişir, yoğun gölgede seyrekleşebilir.

Ekim için en uygun dönem sonbahardır. Tohumları küçük olduğu için yüzeye yakın ekilmeli ve çıkış süresince nem dengesi korunmalıdır. Çimlenmesi ryegrass türlerine göre daha yavaştır. Ev bahçeleri, parklar, spor alanları ve kaliteli görünüm istenen peyzaj yüzeylerinde kullanılabilir.

Perennial Ryegrass (Lolium perenne)

Perennial ryegrass, hızlı çimlenen ve kısa sürede yeşil bir yüzey oluşturan serin mevsim çimidir. Basılmaya dayanıklı olması nedeniyle spor alanlarında, parklarda ve yoğun kullanılan bahçelerde tercih edilir. İnce ve parlak yapraklı çeşitleri estetik bir görünüm sağlar. Sıcaklık, kuraklık ve yoğun gölge karşısındaki dayanımı sınırlıdır.

Sonbaharda veya erken ilkbaharda ekilebilir. Hızlı çıkış özelliği nedeniyle yeni çim alanların kurulmasında, seyrekleşen yüzeylerin onarılmasında ve sıcak mevsim çimlerinin kışın yeşil tutulmasında kullanılır. Demet biçiminde geliştiği için boşlukları yatay gövdelerle kapatamaz ve gerektiğinde ara ekim yapılması gerekir.

Bentgrass (Agrostis spp.)

Bentgrass, çok ince yapraklı ve sık yüzey oluşturan serin mevsim çimidir. Alçak biçime dayanabilmesi nedeniyle özellikle golf sahalarının oyun yüzeylerinde kullanılır. Sürünücü çeşitleri yatay gövdeleriyle yayılır ve düzgün bir zemin oluşturur. Buna karşılık düzenli sulama, sık biçme, gübreleme ve hastalık kontrolü gerektirir.

Tohumları çok küçük olduğu için iyi hazırlanmış, düzgün ve ince yapılı toprağa yüzeysel olarak ekilmelidir. Çimlenme döneminde toprağın nemi dikkatle korunmalıdır. Yoğun bakım gereksinimi nedeniyle standart ev bahçelerinden çok golf sahaları ve profesyonel spor yüzeyleri için uygundur.

Bahçe Çimi Karışımları

Bahçe çimi karışımları, farklı çim türlerinin belirli oranlarda birleştirilmesiyle hazırlanan ürünlerdir. Green King gibi ifadeler botanik bir çim çeşidini değil, üreticiye göre içeriği değişebilen ticari bir karışımı belirtir. Karışımın gerçek özellikleri paket üzerindeki tür oranlarına göre değerlendirilmelidir.

Bu ürünler güneş, yarı gölge, basılma, hızlı çıkış veya dört mevsim görünüm gibi farklı ihtiyaçlara göre hazırlanabilir. Ekim zamanı ve kullanılacak tohum miktarı karışımda bulunan türlere göre değişir. Bu nedenle ambalajdaki içerik, ekim oranı ve iklim önerileri kontrol edilmeden yalnızca ürün adına göre seçim yapılmamalıdır.

Çim Tohumu Nasıl Sulanır?

Çim tohumu, ekimden hemen sonra düşük basınçlı ince yağmurlama yöntemiyle sulanmalı ve çimlenme tamamlanıncaya kadar toprağın üst 1-2 cm’lik bölümü nemli tutulmalıdır.

• Su basıncı: Tohumları sürüklemeyecek düşük basınç kullanılmalıdır.
• Sulama sıklığı: Toprak yüzeyi kurumaya başladıkça kısa süreli sulama yapılmalıdır.
• Su miktarı: Toprak nemli kalmalı, ancak yüzeyde su birikmemelidir.
• Sulama zamanı: Sabahın erken saatleri tercih edilmelidir. Gerektiğinde akşamüstü de sulama yapılabilir.
• Çimlenme sonrası: Filizler geliştikçe sulama sıklığı azaltılmalı, suyun köklere ulaşması için sulama süresi kademeli olarak artırılmalıdır.
• Düzenli dağılım: Zaman ayarlı çim sulama sistemleri kullanılarak alanın tamamına eşit miktarda su verilebilir.

Aşırı sulama tohumların yer değiştirmesine, havasız kalan toprakta mantar gelişmesine ve köklerin zayıflamasına neden olabilir.

Çim Tohumu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bu içerik Endemik Peyzaj Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.