Ahır Gübresi Nedir? Ahır Gübresi Kullanımına Dair Tüm Detaylar

Tarımsal üretimi faydalı bir şekilde artırmak için alınması gereken birçok önlem vardır. Gübreleme de bu işlemlerin en önemli adımıdır. Toprak anadan daha fazla ve verimli ürünler almak için toprak gübreleme işleminin en doğru şekilde yapılması gerekir. Eğer toprak, bitkilerin büyümek için ihtiyaç duyduğu; azot, fosfor, potasyum gibi maddeler bakımından yetersizse gübreleme yoluyla toprağa bu besin maddeleri verilebilir. 

Ahır Gübresi Nedir, Nasıl Olur?

Ahır gübresi, organik gübreler arasında en çok tercih edilen çeşittir. At, inek, koyun, keçi gibi hayvanların dışkıları ile sap ve saman gibi yataklık materyallerin karışımından elde edilir. İçeriğindeki zengin bitki besin elementleri sayesinde tarımda verimliliği artırır ve bahçe bakımı için de en doğal gübre çeşitlerinden biridir.

Ahır Gübreleri İçerisinde En Kuvvetli Gübre Çeşidi Hangisidir?

Ahır gübreleri içerisinde en kuvvetlisi kümes hayvanlarının gübreleridir. Özellikle güvercin gübresi en faydalısıdır. Çok kuvvetli olduklarından, bu gübrelerin daha az oranda kullanılması gerekir. Hayvanlar yedikleri yemin sadece % 45’inden faydalanırlar. Yemin içerisinde bulunan bitki, besin elementlerinin yarısından fazlası dışkıyla beraber ahır gübresine geçer. Bu nedenle, ahır gübresi, içerdiği besin elementlerinden dolayı bitkilerin büyümesi ve gelişmesi için zengin bir içeriğe sahiptir.

Ahır Gübresinin Faydaları Nelerdir?

Kimyasal gübre çeşitlerine kıyasla toprağın yapısını koruyan ahır gübresi, bahçe toprağı yapısını havalandırarak zenginleştirir. 

Faydalar	Açıklama
Toprak Verimliliği	Kimyasal gübrelere kıyasla daha geniş ve çok yönlü etki sağlar.
Su Tutma	Toprağın su tutma kapasitesini artırır, erozyonu önler.
Havalanma	Toprağın havalanmasını sağlayarak kök gelişimini destekler.
Organik Madde	Topraktaki organik madde oranını yükseltir.
Mikroorganizma Aktivitesi	Mikroorganizmaları çoğaltır, toprağı daha canlı hale getirir.
Bahçe Bakımı	Hobi veya profesyonel bahçe bakımında doğal gübre ihtiyacını karşılar.

Ahır Gübresi Toprağa Ne Zaman Verilir? Ne Kadar Verilir?

Ahır gübresi, üretim cinsine göre dekara 1- 4 ton olarak verilebilir. Organik maddesi az olan topraklara daha fazla ahır gübresi verilmelidir. Fakat gübrenin olgunlaşmış ve yanmış olmasına özen gösterilmelidir. Yanma esnasında gübre içerisindeki yabancı ot tohumları ve hastalık etmenleri etkisini kaybeder. Ahır gübresinin etkisini korumak için ahırda temiz ve kuru yatacak yer sağlamalısınız. Hayvanlarının altlarına yeterli miktarda sap, saman gibi yataklık malzeme sermelisiniz. Yataklık, idrarın tamamen akıp gitmesini önler, bitki ve besin maddelerinin yataklığa tutulmasını sağlar ve gübrenin faydasını artırır.

Ahır Gübresi Ne Zaman Atılmalıdır?

Az yağış alan ve ağır bünyeli topraklarda sonbahar mevsiminde, çok yağış alan bölgelerde ve kumlu topraklarda ise ilkbahar mevsiminde yapılır. Bu sayede gübrenin yıkanmayla ilgili ortaya çıkacak kayıpları azaltılmış olacaktır. Ahır gübresi tarlaya taşınır taşınmaz hiç beklemeden pullukla toprağa karıştırılmalıdır.

Ağaçlara Hayvan Gübresi Ne Zaman ve Nasıl Verilir? 

Meyve ve bahçe ağaçlarına hayvan gübresi uygulaması, ağaçların dinlenme evresinde olduğu sonbahar sonu ile erken ilkbahar (Kasım – Mart) ayları arasında yapılmalıdır. Uygulama genellikle kış sonundaki ağaç budama dönemiyle eşzamanlı planlanır. Gübre kesinlikle ağacın gövdesine temas ettirilmez; taç izdüşümüne (dalların bittiği hizada toprağa) 15-20 cm derinliğinde dairesel çukurlar açılarak dökülür ve üzeri toprakla kapatılır. 

Hayvan Gübresi Çeşitleri Nelerdir?

Hayvan gübresi çeşitleri inek, koyun, keçi, at, tavuk ve güvercin gübresidir. Besin yoğunluğu ve kullanım miktarı hayvan türüne göre değişir.

Gübre Çeşidi	Temel Özelliği	Uygun Kullanım Alanı
İnek Gübresi	Organik maddece zengindir ve toprağın yapısını iyileştirir.	Bahçe, tarla ve meyve ağaçları
Koyun ve Keçi Gübresi	Besin değeri yüksektir ve yavaş ayrışır.	Sebze, meyve ve tarla bitkileri
At Gübresi	Lifli yapısıyla toprağı gevşetir.	Ağır ve killi topraklar
Tavuk Gübresi	Azot ve fosfor bakımından yoğundur.	Sebze ve tarla bitkileri
Güvercin Gübresi	Besin yoğunluğu çok yüksektir.	Kontrollü ve düşük miktarlı uygulamalar

Tavuk ve güvercin gübresi doğrudan kullanılmamalıdır. Bu gübreler olgunlaştırılmalı ve toprağa kontrollü miktarda karıştırılmalıdır. 

Yanmış Gübre Nedir?

Yanmış gübre, hayvan gübrelerinin çeşitli işlemlerden geçirilerek en az 45 gün, en fazla 1 yıl bekletilmesiyle oluşan gübre türüdür. Bitkisel besinler ile beslenen hayvanların gübreleri tarımsal çalışmalarda kullanılmaktadır. Tarımda inekten tavuğa pek çok hayvanın gübresi daha iyi besinler üretebilmek için kullanılırken, bu gübreler ortaya çıktıktan sonra da kullanılmamalıdır. Pek çok işlemden geçirilen taze gübreler, yanmış gübre olarak piyasaya sunulmaktadır. Bazı alıcılar, gübreler eski oldukları için satın almaktan bile vazgeçebilmektedir. Halbuki bitkiler için eski gübreler daha faydalıdır (bir yılı geçmeyecek şekilde). 

Öncelikli olarak kokmaya başlayan gübreler ardından kendi kendilerine fermante olmaktadır. Ardından çürümeler başlayan gübreler,  yavaş yavaş ayrışmaktadır. Ayrışmaların tamamlanması en fazla 1 yıl sürmelidir. İşte bu işlemlerin tamamlanması ile ortaya çıkan gübre çeşidine yanmış gübre denmektedir.

Yanmış Ahır Gübresi Nasıl Oluşturulur?

Ahır gübresi, taze haldeyken belirli işlemlerden geçirilerek bitkiler için daha yararlı hale getirilir. Gübrenin işlenmesi sırasında nemli olması önemlidir ve doğa olaylarından (yağmur vb.) korunmalıdır. Gübre yığınları mümkünse sabit bırakılarak dinlendirilir.

Sıcak Ahır Gübresi

Gübreler yığın halinde bekletilir, ısınma süreci başlar. Sıcaklık 60°C’ye ulaştığında “sıcak gübre” elde edilir. 2-3 gün bu sıcaklık korunur, ardından sıkıştırılarak havası alınır. Yaklaşık 3 ayda kullanıma hazır hale gelir.

Soğuk Ahır Gübresi

Taze gübre direkt sıkıştırılır, içindeki hava alınır. Isı 30°C’yi geçmez. Bu yöntem genellikle sap ve kesif yemle beslenmiş hayvanların gübresi için uygundur.

Etkinliği Artırmak İçin

Azot kaybını azaltmak ve besin değerini artırmak için bazı koruyucu maddeler kullanılır:

• Fosforik asit: Fosfor oranını artırır
• Kalsiyum sülfat/florür: Kalsiyum sağlar, azot kaybını engeller

Ortalama 1000 ton gübreye 15 kg kalsiyum sülfat karıştırılır.

Gübre Yakımı

Türkiye’de ahır gübresi yakacak olarak da kullanılmaktadır. Ancak tarımda kullanımı daha faydalıdır. Eğer tezek olarak kullanıldıysa, geriye kalan kül tarlaya serilerek toprağa fosfor, potasyum ve kalsiyum gibi mineraller kazandırılabilir.  

Hayvan Gübresi Nasıl Yakılır (Fermente Edilir)? 

Tarımsal anlamda hayvan gübresini “yakmak”, ateşe vermek değil; taze gübreyi biyolojik ısıyla fermente ederek olgunlaştırma sürecidir. Hayvan gübresini yakmak için gübre, gölge ve tabanı sert bir alanda 1-1.5 metre yüksekliğinde yığın haline getirilir. Yığının nem oranı yaklaşık %50-60 seviyesinde tutulur ve iç sıcaklığın mikroorganizma faaliyetiyle 60°C’ye ulaşması beklenir. Ayda 1-2 kez altüst edilerek havalandırılan gübre, ortalama 3 ila 6 ay içerisinde koyu renkli, kokusuz ve bitki köklerini yakmayacak “yanmış gübre” haline gelir. 

Yanmış Ahır Gübresi Nasıl Olmalıdır?

Ahır gübresinin bitkiye faydalı olması için yanmış ve de olgunlaşmış olması gerekmektedir. Taze iken toprağa verilen ahır gübresinde karbon/azot oranı yüksek olduğu için bitki bu maddeden en iyi şekilde faydalanamaz. Böylece bitkide azot eksikliği ortaya çıkabilir. Gübrenin yanması ile bitkideki azot/karbon oranı düşürülmektedir.

Gübre yığınlarından sızarak uzaklaşan suyun koyu renkli olması yıkanmanın en belirgin özelliğidir. Gübrenin şerbeti olarak anılan ve bitkiye son derece faydalı olan besin maddelerini içeren bu sıvının yıkanıp uzaklaşmasına engel olunmalıdır. Kaybın en aza indirilmesi için ahırdan çıkarılan gübre;

⦁ Sert bir zemine serilmeli ve sıkıştırılmalıdır.
⦁ Gübre yığını yeterli miktarda nem içermelidir,
⦁ Gübre hava şartlarından en az düzeyde etkileneceği bir yerde korunmalıdır,
⦁ İmkanlar dahilinde yığın, bozulmadan saklanmalıdır.

Taze Gübre Niçin Önerilmez? Yanma Niçin Gereklidir?

Taze gübre, yüksek tuz ve amonyak içeriği ile hastalık etkenleri ve yabancı ot tohumları barındırma riski nedeniyle doğrudan toprağa uygulanmamalıdır. 

1- Taze gübre bitkilere çeşitli mantar hastalıkları ve virüsler bulaştırıp sağlıklarını bozabilir.

2- Çeşitli bitki parazitleri barındırır.

3- Çeşit çeşit yabani bitki tohumları gübreyle beraber toprağa katmış olursunuz. Halbuki yanmış gübre içindeki tohumlar işlevsiz hale gelmiştir.

4- En kötüsü de tuzluluğu yoğundur. Taze gübrenin bitkileri yakıp öldürmesi bundandır. Gerçi yanmış gübre bile yanlış kullanımda aynı etkiyi yapar. Ama taze gübreler bu konuda daha fazla zararlı olur.

Çuvallı Yanmış Ahır Gübresini Nerden Bulurum?

Endemik Peyzaj, peyzaj ve bahçe bakımında ihtiyaç duyabileceğiniz tüm gübre, toprak ve taş çeşitlerini siz değerli kullanıcılarına sunmaktadır. Siz de harika bahçeler elde etmek ve verimli ürünler ortaya çıkarabilmek için ihtiyacınız olan tarım ürünlerini sitemizden bulabilirsiniz. Daha fazla bilgi için bize ulaşabilirsiniz.

Ahır Gübresi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bu içerik Endemik Peyzaj Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.