Ekim 19, 2021
Gübreleme, bitkilerin sağlıklı büyümesi için toprakta bulunan besin maddelerinin arttırılması işlemidir. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu temel besinleri (azot, fosfor, potasyum vb.) sağlar ve toprağın verimliliğini artırmaktadır. Aynı zamanda bahçe bakımı uygulamalarının en önemli aşamalarından biridir.Gübreleme, doğru bir şekilde yapılmazsa bitkiler üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır .Bu yazıda, gübrelemenin nasıl yapılacağını ve gübreleme çeşitlerini keşfedeceksiniz.
Gübreleme Nasıl Yapılır?
Gübreleme, uygun gübrenin kök çevresine eşit şekilde dağıtılması, gerektiğinde toprağa karıştırılması ve ardından sulama ile yapılır.
1. Toprak Analizi Yaptırın
Uygulama öncesinde toprağın pH değeri, organik madde oranı ve mevcut besin elementleri incelenmelidir. Toprağa ne kadar kaliteli veya bol gübre atarsanız atın, toprağın pH derecesi bitkinin istediği ideal aralıkta ( 6.0 – 7.0) değilse uyguladığınız gübre boşa gider.
2. Bitkiye Uygun Gübreyi Seçin
Sebzeler, meyve ağaçları, çimler ve süs bitkileri aynı besin programına ihtiyaç duymaz. Organik, mineral veya organomineral ürünler arasından seçim yapılırken bitkinin gelişim dönemi, toprak yapısı ve tespit edilen eksiklikler dikkate alınmalıdır.
3. Önerilen Miktarı Aşmayın
Gübre miktarı, toprak analizi sonucu veya ürün etiketindeki kullanım ölçüsüne göre belirlenmelidir. Fazla uygulama bitkiyi daha hızlı geliştirmez; köklerde zarar, toprakta tuzluluk ve besin dengesizliği oluşturabilir.
4. Uygulama Zamanını Belirleyin
Gübreleme zamanı bitkinin türüne ve gelişim aşamasına göre planlanır. Dikim öncesinde toprağı hazırlamak amacıyla temel gübreleme yapılabilir. Aktif büyüme, çiçeklenme ve meyve gelişimi dönemlerinde ise bitkinin değişen ihtiyaçlarına uygun destekleyici uygulamalar gerçekleştirilebilir.
5. Doğru Yöntemi Kullanın
Topraktan uygulamada granül, katı veya organik ürünler kök bölgesine dengeli biçimde dağıtılır ve gerektiğinde toprağa karıştırılır.
Yapraktan uygulamada uygun sıvı ürünler yaprak yüzeyine püskürtülür. Bu yöntem çoğunlukla belirli besin eksikliklerinin hızlı biçimde giderilmesinde destekleyici olarak kullanılır.
Fertigasyonda suda çözünebilen ürünler sulama sistemine verilerek kök bölgesine taşınır. Bu yöntemde ürünün sulama sistemine uygun olması ve dozun dikkatle ayarlanması gerekir.
6. Uygulama Sonrası Talimatlara Uyun
Granül ürünlerin çözünerek kök bölgesine ulaşması için uygulama sonrasında sulama gerekebilir. Yapraktan kullanılan ürünlerde ise yağış, sulama ve bekleme süresiyle ilgili üretici talimatları dikkate alınmalıdır.
Gübreleme sırasında her bitkiye aynı ürün uygulanmamalı, önerilen miktar aşılmamalı ve özellikle yapraktan uygulamalar günün çok sıcak saatlerinde yapılmamalıdır. Doğru planlanan bir program, bitkinin ihtiyaç duyduğu besinleri daha verimli kullanmasını ve sağlıklı gelişmesini destekler.
Gübreleme Yaparken Sık Yapılan Hatalar
Gübreleme sırasında en sık yapılan hatalar;
- Toprak analizi yapmadan ürün seçmek: Toprağın eksiklerini bilmeden ezbere gübre kullanmak, bazı besinlerin aşırı birikmesine veya bitkinin aç kalmasına neden olur.
- Önerilen miktarı aşmak: “Daha çok gübre, daha çok ürün” düşüncesiyle fazla doz uygulamak, topraktaki tuz oranını artırarak bitki köklerini yakar.
- Her bitkide aynı gübreyi kullanmak: Her bitkinin besin ihtiyacı farklıdır; tek tip gübre kullanmak gelişim bozukluğuna ve verim kaybına yol açar.
- Kuru toprağa uygulama yapmak: Gübreyi susuz toprağa dökmek köklerin şoka girmesine sebep olur ve katı gübrelerin çözünmesini engeller.
- Granül gübreyi gövdeye doğrudan temas ettirmek: Katı gübreleri bitki gövdesine veya kök boğazına sıfır noktada dökmek, o bölgedeki dokuları yakarak bitkiyi kurutur.
Gübreleme Çeşitleri Nelerdir?
Gübrelemede farklı gübre çeşitleri de kullanılmaktadır. İşte gübreleme çeşitleri:
1. Organik Gübreleme
Organik gübreler, doğada bulunan organik maddelerden elde edilir ve bitkiler için besin kaynağı sağlamaktadır. Organik gübreler, toprak sağlığını iyileştirir ve mikroorganizmaların çoğalmasına yardımcı olur. Organik gübre çeşitleri şunlardır:
- Kompost
- Hayvansal Gübreler
- Yeşil Gübreleme
2. Kimyasal Gübreleme
Kimyasal gübreler, sentetik bileşiklerden yapılır ve bitkilere hızlı besin sağlamaktadır. Kimyasal gübreler şu şekilde sınıflandırılır:
- Azotlu Gübreler
- Fosforlu Gübreler
- Potasyumlu Gübreler
3. Sıvı Gübreleme
Sıvı gübreleme, besin maddelerinin sıvı formda hazırlanarak su ile karıştırılması ve bitkilere uygulanması yöntemidir. Sulama suyu ile birlikte verilebildiği gibi, özel ekipmanlar kullanılarak doğrudan bitkinin kök bölgesine de uygulanabilir. Sıvı gübreler, bitkiler tarafından kısa sürede emildiği için hızlı gelişim dönemlerinde, besin eksikliklerinin giderilmesinde ve verimin artırılmasında tercih edilir.
4. Granül Gübreleme
Granül gübreleme, katı ve tanecikli yapıdaki gübrelerin toprağın yüzeyine serpilmesi veya toprakla karıştırılması şeklinde uygulanan bir yöntemdir. Sulama veya yağış sonrası granüller yavaş yavaş çözünerek besin maddelerini toprağa bırakır.
Bu sayede bitkiler uzun süre boyunca ihtiyaç duydukları besin elementlerine ulaşabilir. Meyve ağaçları, sebze bahçeleri, çim alanlar ve süs bitkilerinde yaygın olarak kullanılan granül gübreler, düzenli ve uzun süreli besleme sağladığı için sık gübreleme ihtiyacını azaltır.
5. Foliar Gübreleme
Foliar gübreleme, besin maddelerinin sıvı formda hazırlanarak püskürtme yöntemiyle doğrudan bitkilerin yapraklarına uygulanmasıdır. Yaprak yüzeyinden emilen besin elementleri, bitkinin ihtiyaç duyduğu bölgelere kısa sürede ulaşır. Bu yöntem demir, çinko, mangan gibi mikro besin elementi eksikliklerinin giderilmesinde oldukça etkilidir.
Ayrıca köklerin besin alımının yetersiz olduğu dönemlerde veya bitkinin hızlı desteklenmesi gerektiğinde tercih edilir. En iyi sonuç için foliar gübreleme, güneşin yoğun olmadığı sabah erken saatlerde veya akşam saatlerinde uygulanmalıdır.
Bahçe Gübreleme Ne Zaman Yapılır?
Bahçe gübrelemesi, bitkilerin aktif gelişim gösterdiği ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde yapılmaktadır. İlkbaharda yeni sürgün, yaprak ve çiçek oluşumunu destekleyen ürünler tercih edilirken sonbaharda kök gelişimini ve mevsim koşullarına dayanıklılığı destekleyen içerikler kullanılır.
Uygulama zamanı belirlenirken bitkinin türü, toprağın yapısı, iklim koşulları ve kullanılacak gübrenin özelliği birlikte değerlendirilmelidir.
Mineralli Gübreler ve Organik Gübrelerin Farkları
Mineralli ve organik gübreler, bitkilerin besin ihtiyacını karşılamak için kullanılan iki farklı gübre türüdür. Aralarındaki en önemli fark, besin maddelerini bitkiye sağlama hızı ve toprağa olan etkileridir. Mineralli gübreler hızlı sonuç verirken, organik gübreler toprağın yapısını iyileştirerek uzun vadeli fayda sağlamaktadır.
Mineralli Gübreler ve NPK Gübreleri
Mineralli gübreler, azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) gibi temel besin maddelerini içermektedir.Bitkilerin ihtiyaç duyduğu besinleri hızlı bir şekilde sağlamaktadır. NPK gübreleri olarak bilinen gübreler, azot, fosfor ve potasyum içeriği ile bitkilerin büyümesini ve verimliğinin artırmaktadır.
Uzun süreli mineralli gübreler, besin maddelerini daha yavaş salınmasını sağlayan reçine kaplamaları ile yapılmaktadır. Bu gübreler, bitkilerin uzun süre besin almasını sağlar ve toprak sağlığını desteklemektedir.
Organik Gübreler ve Uzun Süreli Etkileri
Organik gübreler, doğada bulunan doğal materyallerden elde edilen ve toprağın yapısını iyileştiren besin kaynaklarıdır. Organik gübreler kompost ve boynuz tozu veya kemik unu gibi maddelerdir. Organik gübreler, toprak sağlığını uzun vadeli olarak desteklemektedir.
Hangi Gübreyi Seçmelisiniz?
Doğru gübre seçimi, toprağın özelliklerine ve bitkinin ihtiyaçlarına göre yapılmalıdır. Eğer bitkinin kısa sürede besin desteğine ihtiyacı varsa mineralli gübreler tercih edilebilir. Toprağın verimliliğini artırmak ve uzun vadede daha sağlıklı bir yetiştirme ortamı oluşturmak isteyenler ise organik gübreleri kullanabilir.
En verimli sonuç için gübre seçimi yapmadan önce toprak analizi yaptırın. Toprağın eksik olduğu besin elementlerine göre doğru gübre kullanıldığında hem bitki gelişimi desteklenir hem de gereksiz gübre kullanımının önüne geçilmiş olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Gübreleme neden önemlidir?
Gübreleme, bitkilerin ihtiyaç duyduğu besin elementlerini sağlayarak sağlıklı gelişimlerini ve verimli büyümelerini desteklediği için önemlidir.
En iyi gübre hangisidir?
En iyi gübre, yetiştirilen bitkinin ihtiyaçlarına ve toprağın özelliklerine uygun olan gübredir. Doğru seçim için bitki türü, gelişim dönemi ve mümkünse toprak analizi dikkate alınmalıdır.
Gübreleme ne sıklıkla yapılmalıdır?
Gübreleme sıklığı, bitki türüne, mevsime, toprak yapısına ve kullanılan gübrenin çeşidine göre değişir. Uygulama aralıkları ürünün kullanım talimatlarına göre belirlenmeli ve gereğinden fazla gübre kullanılmamalıdır.
Sıvı gübre ile granül gübre arasındaki fark nedir?
Sıvı gübre, besin maddelerini bitkiye kısa sürede ulaştırdığı için hızlı etki gösterir. Granül gübre ise besinleri zamanla toprağa bırakarak daha uzun süreli ve dengeli bir besleme sağlamaktadır.
Bu içerik Endemik Peyzaj Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.